Evenwichtsstoornissen

Normaal gesproken krijgt ieder mens voortdurend informatie binnen over de ruimte om zich heen en over de positie die het lichaam daarbinnen inneemt. Die informatie is afkomstig uit de volgende deelsystemen:

Het evenwichtsorgaan
Het evenwichtsorgaan ligt in het rotsbeen en vormt met het slakkenhuis het binnenoor (in de afbeelding licht blauw gekleurd). Het evenwichtsorgaan bestaat uit een labyrint dat drie halfcirkelvormige kanalen bevat en gevoelig is voor veranderingen van de stand van het hoofd.

De ogen
Als men de ogen sluit is lopen of stilstaan moeilijker.

Het gevoel in de spieren en pezen
Signalen uit de benen en de nek geven informatie over de stand van het lichaam en de stand van het hoofd ten opzichte van het lichaam. Al deze informatie wordt verwerkt in de hersenstam en de kleine hersenen. Van daaruit gaan prikkels naar de spieren in het lichaam, zodat iemand zijn houding kan aanpassen en zijn evenwicht bewaart. Er gaan ook signalen met informatie naar de grote hersenen, waar het bewustzijn zetelt. 

Wat is duizeligheid?
Indien verkeerde of nog niet bekende signalen binnenkomen in de grote hersenen, ontstaat het gevoel van duizeligheid. Duizeligheid is in feite de ervaring van een gevoel dat niet gemeten kan worden.

Meer informatie

Oorzaken en soorten duizeligheid
Elke stoornis op een van de plaatsen in het evenwichtssysteem kan duizeligheid en/of evenwichtsklachten veroorzaken.

Aanval draaiduizeligheid

Vooral een acute aandoening van een van de evenwichtsorganen leidt tot heftige draaiduizeligheid met misselijkheid en braken. Vaak ziet men daarbij de omgeving draaien. De klachten kunnen minuten tot uren duren, waarna spontaan herstel optreedt. 

De bekendste oorzaken van een acute aanval van draaiduizeligheid zijn:

  • Ontsteking van het evenwichtsorgaan. Meestal gaat het om een virale ontsteking in aansluiting op een griepperiode.
  • De ziekte van Ménière.
  • Een aanval van migraine (waarbij de duizeligheid vaak gepaard gaat met hoofdpijn).
  • Doorbloedingsstoornis of bloeding in evenwichtsorgaan en/of (kleine) hersenen.

Bij de ziekte van Ménière en migraine treden bij herhaling duizeligheidsaanvallen op. Als bij een acute aanval van draaiduizeligheid schade is opgetreden aan het evenwichtsorgaan, kan men nog lange tijd last houden van een gevoel van onbalans en valneigingen (bijvoorbeeld bij snelle bewegingen).

BPPD

Men spreekt van Benigne Paroxysmale Positie Duizeligheid (BPPD) bij draaiduizeligheid die seconden tot maximaal enkele minuten duurt en optreedt bij bepaalde bewegingen (bukken, omhoogkijken, omdraaien in bed, gaan liggen in bed). De klachten worden veroorzaakt door ‘steentjes’ die door het evenwichtsorgaan zwerven. Dit is een onschuldige, maar hinderlijke aandoening, die gelukkig vaak vanzelf weer over gaat. Soms gaat BPPD ook gepaard met misselijkheid.

Bloeddrukdaling

Een daling van de bloeddruk bij overeind komen kan leiden tot een licht gevoel in het hoofd bij opstaan of langdurig staan. Dit fenomeen noemt men orthostatische hypotensie en kan soms een bijwerking van medicatie zijn.

Bloedsuikerdaling

Duizeligheid ontstaat ook bij een laag bloedsuikergehalte of vergiftigingen (bijvoorbeeld door alcohol- of medicijngebruik).

Angst

Angst (al dan niet in combinatie met hyperventilatie) en depressie kunnen ook leiden tot duizeligheidsklachten. Meestal betreft het dan een licht, zweverig gevoel en geen draaiduizeligheid. 

Bezoek aan de KNO-arts
Veruit het belangrijkste deel van het onderzoek is uw eigen verhaal. Op grond daarvan ontstaat vaak al een vermoeden van wat de oorzaak van de duizeligheid is (geweest) en welk onderzoek eventueel nog verricht moet worden.
In uw verhaal wordt gelet op de volgende aspecten:

  • Om wat voor duizeligheid gaat het? Draait de omgeving? Heeft u het gevoel om te vallen? Voelt u zich licht in het hoofd?
  • Wat is het verloop in de tijd? Ontstonden de klachten geleidelijk of acuut? Hoe lang duurden de klachten? Is de duizeligheid continu aanwezig?
  • Zijn er omstandigheden waardoor de klachten optreden of verergeren? Worden de klachten bijvoorbeeld uitgelokt door hoofdbewegingen? Doen ze zich voor bij omdraaien in bed, bij rechtop gaan staan, tijdens lopen of in drukke winkels?
  • Zijn er andere verschijnselen, zoals verminderd gehoor, oorsuizen, hoofdpijn, misselijkheid, braken, hartkloppingen, transpireren, moeite met praten, dubbelzien, benauwdheid en angst?

Om een uitgebreid beeld te krijgen van uw klachten zal u worden gevraagd thuis twee vragenlijsten in te vullen en mee te nemen naar uw afspraak:

  • Dizziness Handicap Inventory (DHI)
  • Nijmeegse Hyperventilatie Vragenlijst 

Vanzelfsprekend wordt ook geïnformeerd naar uw algemene gezondheid en medicijngebruik. Het lukt niet altijd om bij het eerste bezoek aan de kno-arts alles ter sprake te laten komen. In dat geval is een tweede bezoek nodig, eventueel in combinatie met aanvullend onderzoek.

Het algemene kno-onderzoek bestaat uit inspectie van de keel, neus en oren.

Zo nodig kan dit worden gevolgd door aanvullend onderzoek in de vorm van een uitgebreide gehoortest bij het Audiologisch Centrum en/of een gespecialiseerd onderzoek van het evenwichtsorgaan. In slechts enkele gevallen is beeldvormend onderzoek (CT-scan of MRI-scan) nodig.

Aan de hand van uw verhaal en de resultaten van het aanvullend onderzoek lukt het meestal stap voor stap de oorzaak van de duizeligheid op te sporen.

Het gespecialiseerde onderzoek van het evenwichtsorgaan ‘Het evenwichtsonderzoek’, wordt bij de Van Linschoten Specialisten uitgevoerd. In de rest van de folder krijgt u informatie over dit onderzoek.

Belangrijk: 

Als u een gaatje of buisje in het trommelvlies heeft kan deze test niet worden uitgevoerd. Bespreek dit met uw kno-arts. 

Het evenwichtsonderzoek
Het onderzoek wordt verricht op onze locatie in Hilversum en wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde fysiotherapeut. Het onderzoek duurt ongeveer 45-60 minuten. De doktersassistent plant het onderzoek met u. Bij het evenwichtsonderzoek wordt gekeken of in beide oren het evenwichtsorgaan goed functioneren. Ook wordt onderzocht of de delen van de hersenen die met het evenwicht te maken hebben geen afwijkingen vertonen. Het onderzoek bestaat uit een aantal testen waarbij de oogbewegingen worden geregistreerd. De oogbewegingen geven informatie over het functioneren van het evenwichtsstelsel. Mogelijke afwijkingen in het oogbewegingspatroon kunnen met het onderzoek vastgesteld worden. Om de oogbewegingen te kunnen registreren krijgt u een speciale donkere bril op met ingebouwde infraroodcamera. U voelt niets aan uw ogen tijdens de registratie.

Voorbereiding thuis voor het evenwichtsonderzoek

Het evenwichtssysteem is een zeer gevoelig systeem. Om het onderzoek goed te laten verlopen zijn er een aantal instructies die u moet opvolgen.  

  • 48 uur van te voren stoppen met het gebruik van medicijnen tegen duizeligheid, slaapproblemen en misselijkheid. Andere medicatie mag normaal worden ingenomen.
  • 48 uur van te voren stoppen met het gebruik van alcohol.
  • Op de dag van het onderzoek mag u niet roken.
  • Op de dag van het onderzoek mag u geen koffie of thee meer gebruiken. Een licht ontbijt of lunch is geen bezwaar.
  • U mag geen mascara of andere oog make-up op hebben tijdens het onderzoek.

De testen van het evenwichtsonderzoek

  • Algemene testen

Bij het begin van het evenwichtsonderzoek worden er een aantal algemene evenwichts- en neurologische testen gedaan. Ook wordt uw bloeddruk gemeten in een staande, zittende en liggende houding. 

  • Spontane oogbewegingen

Met een infraroodbril  wordt gezocht naar abnormale bewegingen die zich ter hoogte van de ogen zouden voordoen in rusttoestand. 

  • Positie- en positioneringstests

De ogen worden geobserveerd terwijl uw hoofd of het lichaam in verschillende posities worden gebracht om zo houdingsgebonden evenwichtsklachten na te gaan. 

  • Calorisch onderzoek

Bij dit onderzoek worden de evenwichtsorganen afzonderlijk onderzocht. Terwijl u op een onderzoeksbank ligt, wordt in beide gehoorgangen een kleine afgemeten hoeveelheid water ingebracht (koud en warm water) om de functie van het evenwichtsorgaan te meten. 

Gedurende drie minuten na het spoelen worden de bewegingen van de ogen geregistreerd. Bij dit onderzoek wordt het evenwichtssysteem geprikkeld. Sommige mensen worden hierdoor duizelig, anderen niet. De duizeligheid verdwijnt over het algemeen na een paar minuten. Enkelen worden misselijk, maar dit komt zelden voor.

Punten van aandacht

  • Het onderzoek is pijnloos.
  • Het uitspoelen van de gehoorgangen met koud en warm water kan duizeligheid veroorzaken.
  • Na afloop van het onderzoek kunt u doorgaans zonder enig ongemak naar huis gaan. Geadviseerd wordt om een begeleider mee te nemen in verband met mogelijke tijdelijk verergerde duizeligheid.
  • Het is belangrijk dat u de instructies ter voorbereiding op het onderzoek opvolgt.
  • De uitslag van het onderzoek krijgt u niet direct, maar bij de volgende afspraak bij de kno-arts.
Mogelijke behandelingen
De behandeling die gekozen wordt om van uw duizeligheid en/of evenwichtsklachten af te komen, hangt af van de diagnose die wordt gesteld. Grofweg zijn de volgende behandelingen mogelijk:MedicijnenBij een acute aanval van draaiduizeligheid kunnen de duizeligheidsklachten en misselijkheid worden bestreden met medicijnen. Bij sommige aandoeningen (zoals de ziekte van Ménière en migraine) is onderhoudsmedicatie zinvol, met als doel nieuwe aanvallen te voorkomen.

Of onderhoudsmedicatie wordt voorgeschreven hangt vooral af van de frequentie waarmee de duizeligheidsaanvallen optreden. Het effect van medicatie is doorgaans beperkt.

Repositiemanoeuvres (de Epley manoeuvre)

BPPD (zie kopje ‘Oorzaken en soorten duizeligheid’) kan goed worden behandeld met manoeuvres waarbij de losliggende ‘steentjes’ worden ‘gereponeerd’ (teruggebracht) naar de plek in het evenwichtsorgaan waar ze oorspronkelijk vandaan komen. De repositiemanoeuvres worden uitgevoerd door een gespecialiseerde fysiotherapeut.

Vestibulaire revalidatie

Bij balans- en evenwichtsklachten die het gevolg zijn van beschadiging van het evenwichtsorgaan kan vestibulaire revalidatie mechanismen bevorderen die de schade compenseren. Vestibulaire revalidatie wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde fysiotherapeut.

Nazorg en bereikbaarheid

  • Telefonisch: u kunt ons tijdens werkdagen bereiken op het algemene nummer van de locatie die u bezoekt. Op onze website www.vanlinschotenspecialisten.nl vindt u een overzicht van alle telefoonnummers per locatie.
  • Per e-mail: u kunt altijd een mail sturen naar balie@vanlinschotenspecialisten.nl. Nadat wij uw mail hebben ontvangen, reageren wij op werkdagen binnen één dag.

Tot slot
Uiteraard is de medische situatie van iedere patiënt uniek. Het kan zijn dat om bepaalde redenen afgeweken wordt van wat in de folder staat.
Vragen
Als u na het lezen van deze folder nog vragen heeft, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.

Behandelende specialist(en)

Afspraak inplannen